West Indian Tree Fern rediscovered on Statia after 138 years

Dutch below


Two researchers from Wageningen University and Research surveyed the steep inner slopes of the Quill Volcano. The field work is part of a long running study of the flora and vegetation of the Dutch Caribbean islands. The steepness of these slopes and presence of loose rocks makes the inner slopes argely inaccessible. Consequently, little is known on the species that live there. By using remote techniques, the researchers tried to identify the plant species growing on the slopes and describe the vegetation.  John Janssen and André van Proosdij worked in close cooperation with STENAPA during this and previous visits to Statia.

Studying the flora and vegetation

Vegetation on the South-facing, sunny slope showing yellow blossom (Tecoma stans), monkey tail (Anthurium cordatum), eyelash orchid (Epidendrum ciliare), columnar cactus (Pilosocereus royenii), and tillandsia’s.

The team was able to identify most species found on the slopes. Not surprisingly, the slope vegetation clearly differs from any other vegetation type on the island. The sun-facing slopes harbor a sparse vegetation with yellow blossom (Tecoma stans), Monkey tail (Anthurium cordatum), Eyelash orchid (Epidendrum ciliare), Columnar cactus (Pilosocereus royenii), White cedar (Tabebuia heterophylla), Pudding white (Cissus verticillata), and Tillandsia’s. The North-facing slopes are more densely covered, due to the shade and lower drought-stress and show large clumps of Monkey tail (Anthurium cordatum), Clapper (Pitcairnia angustifolia), Wild balsam tree (Clusia major), Strangler figs (Ficuscitrifolia), and several species of ferns. Particularly the large numbers of orchids and ferns are important, as on rocks accessible to goats these are eaten.

Spectacular discovery

West Indian Tree Fern Cyathea arborea rediscovered after 138 years on the steep inner slope of the Quill.

By far the most spectacular discovery were five individuals of West Indian Tree Fern (Cyathea arborea). Tree ferns originate from the Carboniferous era, a geological period dating back 360-300 million years ago. This species was first recorded for Statia in 1885 but was never seen again. There were found growing on the lower part of steep, north-facing slopes, where the microclimate is cool and moist.  For 138 years, this ancient plant species survived, in places truly inaccessible for humans and not visible from the main viewpoints. The presence of these rare tree ferns illustrates the high biodiversity in the Quill National Park and the importance of safeguarding the natural vegetation.

More to be discovered

Janssen and Van Proosdij state, “This discovery points out that on these most inaccessible steep slopes and the crater rim, more rare and critically endangered species are yet to be discovered.” STENAPA and the WUR researchers intend to continue the exploration of these areas.




Twee onderzoekers van Wageningen University and Research hebben de steile binnenwanden van de Quill vulkaan op Sint Eustatius onderzocht. Het veldwerk is onderdeel van een langlopend onderzoek naar de flora en vegetatie van de Nederlands Caribische eilanden. De steilheid van de hellingen en de losliggende rotsblokken maken deze hellingen ontoegankelijk voor mensen. Als gevolg daarvan is er weinig bekend over de soorten die op deze hellingen leven. Door gebruik te maken van remote technieken probeerden de onderzoekers de planten te identificeren die op de hellingen groeien en de vegetatie te beschrijven. John Janssen en André van Proosdij werkten nauw samen met STENAPA tijdens dit en eerder veldonderzoek op Statia.

Het team kon de meeste van de aangetroffen plantensoorten identificeren. Zoals verwacht, is de vegetatie duidelijk anders dan elke andere vegetatie op het eiland. De op de zon gerichte hellingen herbergen een ijle vegetatie met o.a. Tecoma stans, Anthurium cordatum, de orchidee Epidendrum ciliare, de zuilcactus Pilosocereus royenii, Tabebuia heterophylla, Cissus verticillate en Tillandsia’s. De naar het noorden gerichte hellingen zijn dichter begroeid, als gevolg van de schaduw en lagere droogte-stress. Hier groeien grote groepen Anthurium cordatum, Pitcairnia angustifolia, Clusia major, de vijg Ficus citrifolia en meerdere soorten varens. Met name de grote aantallen orchideeën en varens zijn belangrijk, aangezien deze op andere rotsachtige plaatsen die wel voor geiten toegankelijk zijn, worden opgegeten.

West-Indische Boomvaren Cyathea arborea na 138 jaar herontdekt op de steile binnenhelling van de Quill. Credit: John Janssen.

De meest opzienbarende vondst is die van vijf exemplaren van de West-Indische boomvaren (Cyathea arborea). Boomvarens ontstonden in het Carboon, een geologisch tijdperk 360-300 miljoen jaar geleden. De aanwezigheid van deze soort is voor het eerst op Statia gedocumenteerd in 1885, maar is sindsdien nooit meer waargenomen. De vijf aangetroffen exemplaren groeien op het lagere deel van de noord-georiënteerde helling, waar het microklimaat koel en vochtig is. Gedurende 138 jaar kon deze soort voortbestaan op plekken die niet voor mensen toegankelijk zijn en die niet zichtbaar zijn vanaf de uitzichtpunten op de wandelpaden. De aanwezigheid van deze zeldzame boomvarens illustreert de hoge biodiversiteit van het Quill nationaal park en onderstreept het belang van bescherming van de natuurlijke vegetatie.

Janssen en Van Proosdij spreken zich uit: “De vondst van deze boomvarens wijst erop dat op deze uiterst steile hellingen en op de kraterrand nog meer zeldzame en ernstig bedreigde soorten voorkomen die nog niet ontdekt zijn.” STENAPA en de WUR zetten het onderzoek naar deze gebieden graag voort.





Published in BioNews 71

Data type
Research and monitoring
Geographic location
St. Eustatius

Statia’s Green Future and The Quest to Save the Bridled Quail Dove

Dutch below

In alignment with the Nature and Environment Policy Plan (NEPP), a groundbreaking project is underway to address critical environmental challenges and restore Sint Eustatius’ unique ecosystems. This project combines reforestation with invasive species management for the crucial conservation of the island’s unique biodiversity.

The Project

The primary executor of this project is St Eustatius National Parks Foundation (STENAPA), with the   appointing a focal person within its organization. The project entails two main components. The first includes activities directly related to invasive species control and ecosystem restoration, with a particular focus on the Bridled Quail Dove, an endangered bird species that only lives on a few islands in the Caribbean. The second component involves activities and structures conditional to implementing the first phase

Agave plant in front of the Quill. Photo credit: Christian König.

Invasive Species Control and Ecosystem Restoration

Sint Eustatius is facing significant threats to its vital forest ecosystems, particularly the endangered tropical dry forests. The main stressors include roaming animals, invasive species such as rats , inadequate nature conservation funding and legal enforcement,  along with the impacts of climate change. To counteract these threats, this new project focuses on monitoring and controlling invasive species, following recommendations for restoring functional forest ecosystems.

Key actions include the removal of invasive species and reforestation efforts, emphasizing endemic species (species exclusively found and naturally occurring in a particular geographic location) to enhance ecosystem resilience. Reforestation not only aids in controlling invasive species but also contributes to habitat restoration, setting the stage for future projects addressing roaming animal control. The project aims to collaborate closely with stakeholders and experts in the field to ensure effective and sustainable restoration efforts.

Bridled Quail Dove. Photo credit: Kai Wulf

One critical species, the Bridled Quail Dove, serves as an indicator for the success of invasive species control and ecosystem restoration. The project seeks to gather essential data on this species and biodiversity as a whole, laying the foundation for informed conservation strategies.

Project Implementation

A significant challenge faced by STENAPA is the insufficient structural annual income needed to sustain the basic organizational structure required for managing the island’s parks. This project addresses this issue by incorporating some of the necessary activities and organizational costs for the implementation of the project. Recognizing the urgency, the project acknowledges the inability to pause nature conservation efforts until the basic requirements for nature management are resolved.

The Sint Eustatius restoration project is a comprehensive and timely initiative that not only addresses immediate environmental threats but also lays the groundwork for sustainable governance and conservation. By prioritizing invasive species control, ecosystem restoration, and addressing organizational challenges, this project seeks to secure the future of Sint Eustatius’ natural heritage for generations to come.


The Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA) supports (science) communication and outreach in the Dutch Caribbean region by making nature related scientific information more widely available through amongst others the Dutch Caribbean Biodiversity Database, DCNA’s news platform BioNews and through the press. This article contains the results from several (scientific) projects but the projects themselves are not DCNA projects. No rights can be derived from the content. DCNA is not liable for the content and the in(direct) impacts resulting from publishing this article.



In lijn met het Natuur en Milieubeleidsplan Caribisch Nederland 2020-2030 (NMBP), loopt een baanbrekend project om kritieke milieu-uitdagingen aan te pakken en de unieke ecosystemen van Sint Eustatius te herstellen. Dit project combineert herbebossing met het beheer van invasieve soorten voor het cruciale behoud van de unieke biodiversiteit van het eiland.

Het project

De primaire uitvoerder van dit project is Stichting Nationale Parken Sint Eustatius (STENAPA), met een door Openbaar Lichaam Sint Eustatiusbenoemde contactpersoon binnen haar organisatie. Het project bestaat uit twee hoofdonderdelen. De eerste omvat activiteiten die rechtstreeks verband houden met de bestrijding van invasieve soorten en het herstel van ecosystemen, met bijzondere aandacht voor de grote kwartelduif, een bedreigde vogelsoort die slechts op enkele eilanden in het Caribisch gebied leeft. Het tweede component omvat activiteiten en structuren die afhankelijk zijn van de uitvoering van de eerste fase.

Agave plant voor the Quill. Foto: Christian König

Bestrijding van invasieve soorten en herstel van ecosystemen

Sint Eustatius wordt geconfronteerd met aanzienlijke bedreigingen voor zijn vitale bosecosystemen, met name de bedreigde tropische droge bossen. De belangrijkste stressfactoren zijn zwervende dieren, invasieve soorten zoals ratten, ontoereikende financiering voor natuurbehoud en wettelijke handhaving, samen met de gevolgen van klimaatverandering. Om deze bedreigingen tegen te gaan, richt dit nieuwe project zich op het monitoren en beheersen van invasieve soorten, volgens aanbevelingen voor het herstel van functionele bosecosystemen.

Belangrijke acties zijn onder meer het verwijderen van invasieve soorten en herbebossingsinspanningen, waarbij de nadruk ligt op endemische soorten (soorten die uitsluitend en van nature voorkomen op een bepaalde geografische locatie) om de veerkracht van ecosystemen te vergroten. Herbebossing helpt niet alleen bij het beheersen van invasieve soorten, maar draagt ook bij aan het herstel van habitats, waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor toekomstige projecten die de controle op rondzwervende dieren aanpakken. Het project heeft het doel om nauw samen te werken met belanghebbenden en experts in het veld om effectieve en duurzame herstelinspanningen te garanderen.

Grote kwartelduif. Foto: Kai Wulf

Een cruciale soort, de grote kwartelduif, dient als indicator voor het succes van de bestrijding van invasieve soorten en het herstel van ecosystemen. Het project heeft tot doel essentiële gegevens over deze soort en de biodiversiteit als geheel te verzamelen en zo de basis te leggen voor weloverwogen instandhoudingsstrategieën.

Uitvoering van het project

Een belangrijke uitdaging voor STENAPA is het ontoereikende structurele jaarinkomen dat nodig is om de organisatiestructuur, die nodig is voor het beheer van de parken van het eiland, te ondersteunen. Dit project pakt dit probleem aan door enkele van de noodzakelijke activiteiten en organisatorische kosten voor de uitvoering van het project op te nemen. Het project erkent de urgentie en het onvermogen om de inspanningen voor natuurbehoud te pauzeren totdat aan de basisvereisten voor natuurbeheer is voldaan.

Het herstelproject van Sint Eustatius is een alomvattend en actueel initiatief dat niet alleen onmiddellijke bedreigingen voor het milieu aanpakt, maar ook de basis legt voor duurzaam bestuur en natuurbehoud. Door prioriteit te geven aan de bestrijding van invasieve soorten, het herstel van ecosystemen en het aanpakken van organisatorische uitdagingen, probeert dit project de toekomst van het natuurlijk erfgoed van Sint Eustatius voor de komende generaties veilig te stellen.


De Dutch Caribbean Nature Alliance (DCNA)ondersteunt (wetenschaps) communicatie en outreach in de Nederlandse Caribische regio door natuurgerelateerde wetenschappelijke informatie breder beschikbaar te maken via onder meer de Dutch Caribbean Biodiversity Database, DCNA’s nieuwsplatform BioNews en de pers. Dit artikel bevat de resultaten van verschillende (wetenschappelijke) projecten, maar de projecten zelf zijn geen DCNA-projecten. Aan de inhoud kunnen geen rechten worden ontleend. DCNA is niet aansprakelijk voor de inhoud en de indirecte gevolgen die voortvloeien uit het publiceren van dit artikel.




Published in BioNews  70


Data type
Other resources
Research and monitoring
Geographic location
St. Eustatius