Co-funded by the EU’s RESEMBID program and Wageningen University & Research, Pilot Project ‘Turning the Tide’ launches in Aruba

Dutch below 

ORANJESTAD, ARUBA – Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) in collaboration with Wageningen University & Research, ScubbleBubbles, and University of Aruba are proud to announce the launch of “Turning the Tide”, apilot project aimed at hands–on rehabilitation of Aruba’s spatially linked coral reefs and mangroves. This 15–month project is co–funded by RESEMBID and Wageningen University & Research with an allocated fund of EUR 713,000 for this project to help turn the tide of environmental degradation and biodiversity loss to a healthy and resilient marine environment for Aruba. During its execution and upon completion, this project is integrated into the management of Parke Marino Aruba to guarantee continuity and lasting impacts for the island.

Rene Henkens (WUR) at press conference

RESEMBID is a 48–project progamme funded by the European Union and implemented by Expertise France – the development cooperation agency of the Government of France and supports sustainable human development efforts in 12 Caribbean Overseas Countries and Territories (OCTs) – Aruba, Anguilla, Bonaire, British Virgin Islands, the Cayman Islands, Curaçao, Montserrat, Saba, Sint Eustatius, Saint Barthélemy, Sint Maarten and Turks and Caicos.

What’s the problem

According to WWF Fund for Nature’s Living Planet Report 2022, thebiodiversity loss by region is declining far greater across Latin America and the Caribbean than any other region. A 94% decrease of biodiversity was seen between 1970 and 2018. The 5th and 6th national reports of the Netherlands for the Convention on Biological Diversity (CBD 2014, 2019) also reported a disturbing message on the condition of the marine environment in the Dutch Caribbean with the conservation status being insufficient with no measurable positive change. A TEEB–study (2018) for Aruba concluded that the ongoing degradation of its marine environment will eventually not only suppress its small but valuable local fishery sector but also reduce tourist numbers and ultimately overall welfare by 50%. More recent studies conclude the same (CBA2020, Oduber 2020, Alberts 2021). Therefore, it is crucial to turn the tide towards a healthy and resilient marine environment where human uses are in harmony with nature.

How do we solve the problem?

To start solving this problem on a national level it is important that it is recognized in the Aruban policy notes and plans. The seriousness ofunsustainable development and the loss of ecosystem services is reflected in the Nature and Environment policy note 2018–2021, the Economic Policy 2019–2021, the National Strategic Plan 2020–2022 and the SDG Roadmap.

In addition, Aruba enacted the Parke Marino Aruba managed by FundacionParke Nacional Aruba in 2018. Aruba is currently in the process of designating an even larger area of its marine coastal areas as protected wetlands under the Ramsar Convention, thereby supported by local NGOs and partner Wageningen Environmental Research (WENR). Fundacion Parke Nacional Aruba is in the process of finalizing its Marine Management Plan for implementation which is put together using valuable input from over 60 different local stakeholders. All the activities carried out under the currentproject will take place in designated nature areas managed by FPNA. Lastly,the on–going “Turning the Tide” project is expected to tackle the lack of human capacity and financial resources by implementing a long–term sustained joint field implementation project which will continue far after the finalization of the project in April 2024.

What does the project entail?

“Turning the Tide” is expected to contribute to the restoration and conservation of a healthy and resilient coastal marine environment for Aruba, in which native marine biodiversity thrives, while its ecosystem services contribute to the welfare of future generations on the island. The EUR713Kfund that has been allocated for the execution of this project will cover: 

Coral Reef Restoration: Aruba’s coral ecosystem has entered a double negative spiral. Due to the disappearance of the stony and branching corals, the three–dimensional structure has disappeared. This leads to an increased vulnerability to erosion, causing even more coral loss and loss of clean hard substrate for coral settlement. In addition, the decline in stony corals causes that the function of shelter and nursery for key herbivorous species such as fish and sea urchins disappear due to the lack of suitable shelter. Grazing herbivorous species are extremely important for the health of corals in Aruba because they prevent overgrowth of the corals by algae. The pilot project will focus on active interventions by placing artificial reefs across 3 different seabed locations located within the Parke Marino Aruba. The artificial reefs will recreate the three–dimensional structure. With these structures in place, key herbivorous species can be restored over time, macroalgae can be grazed more intensively, and new coral can re–establish on the reef. To kick–start the settling of corals on the artificial structures, the project will actively plant coral fragments onto the reefs (Elkhorn and Staghorn corals).

Mangrove Forest Restoration: Aruba’s mangrove forests have also seen a negative spiral caused by sedimentation. This causes reduction in water depthand surface area which in turn causes mortality of mangroves and destroys its fish nursery function. With the pilot project, construction of sediment traps will reduce the influx of sediments, while the reopening of mangrove channels will enhance the flow of clean water, thereby enhancing mangrove ecological rehabilitation. Spaans Lagoen is one of the target sites for mangrove restoration under current project. The Environmental Impact Assessment (EIA) concerning the (silted) mangroves in Spaans Lagoen and the management recommendations will serve as the starting point for the excavations of trapped sediment at this site. The reopening of channels will focus on the thick mangrove forest of Isla di Oro for its nursery function directly adjacent to the sea.

Awareness Building: “Turning the Tide” aims to raise awareness about the conservation status of, and trends in the marine habitats and ecosystem services. In addition, it aims to communicate how these can be restored and what the impact would be on the local community. Above all, the desired impact is to raise awareness of the fact that a healthy marine habitat not only is essential for biodiversity, but also for the local economy and welfare.

Turning the Tide and Parke Marino Aruba

MPA Sero Colorado. Photo credit: FPNA

Parke Marino Aruba is managed by Fundacion Parke Nacional Aruba and consists of four Marine Protected Areas (MPA), namely MPA Arikok, Sero Colorado, Mangel Halto and Oranjestad. The marine protected areas host valuable biodiversity, including many nativespecies, almost all of the island’s mangroves, patches of seagrass beds, coral reefs, reef islets for tern breeding, and nursery and feeding habitats for dolphins, turtles and sharks.

Over the past year, FPNA has been working on its Marine Management Plan which is expected to be implemented later this year. Stakeholder inputcollected during the “SWOT Analysis” workshop in 2021 and the most recent “Zoning and Regulations” workshop has been crucial in the planning of thispilot project. As a result of the workshops, stakeholder input identified six conservation targets that will be the focus for Parke Marino Aruba, with Coral Ecosystem, Reef Fish and Mangrove Ecosystem as top priorities – all of which are focus points within the “Turning the Tide” project. The stakeholder inputwill also contribute to the selection of the most suitable sites for the placement of the artificial reef structures.

The development of the “Turning the Tide” project will be shared externally throughout the 15–month project duration and will end with the publication of a short documentary. For more information visit RESEMBID.



ORANJESTAD, ARUBA – Fundación Parke Nacional Aruba (FPNA) in samenwerking met Wageningen University & Research, ScubbleBubbles en de Universiteit van Aruba kondigen met trots de lancering aan van “Turning the Tide”, een proefproject gericht op hands-on herstel van Aruba’s ruimtelijk verbonden koraalriffen en mangroven. Dit project van 15 maanden wordt medegefinancierd door RESEMBID en Wageningen University & Research met een toegewezen fonds van EUR 713.000 voor dit project om het tij van aantasting van het milieu en verlies aan biodiversiteit te helpen keren naar een gezond en veerkrachtig mariene milieu voor Aruba. Tijdens de uitvoering en na voltooiing wordt dit project geïntegreerd in het beheer van Parke Marino Aruba om continuïteit en blijvende effecten voor het eiland te garanderen.

Rene Henkens (WUR) op persconferentie

RESEMBID is een programma van 48 projecten, gefinancierd door de Europese Unie en uitgevoerd door Expertise France – het agentschap voor ontwikkelingssamenwerking van de Franse regering en ondersteunt inspanningen voor duurzame menselijke ontwikkeling in 12 Caribische overzeese landen en gebieden (LGO) – Aruba, Anguilla, Bonaire, de Britse Maagdeneilanden, de Kaaimaneilanden, Curaçao, Montserrat, Saba, Sint Eustatius, Saint Barthélemy, Sint Maarten en Turks- en Caicoseilanden.

Wat is het probleem

Volgens het WWF Fund for Nature’s Living Planet Report 2022 neemt het verlies aan biodiversiteit per regio veel sterker af in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied dan in welke andere regio dan ook. Tussen 1970 en 2018 was er een afname van de biodiversiteit met 94%. Ook de 5e en 6e nationale rapporten van Nederland voor de Convention on Biological Diversity (CBD 2014, 2019) brachten een verontrustend bericht over de toestand van het mariene milieu in Caribisch Nederland waarbij de staat van instandhouding onvoldoende is zonder meetbare positieve verandering. Een TEEB-studie (2018) voor Aruba concludeerde dat de voortdurende achteruitgang van het mariene milieu uiteindelijk niet alleen de kleine maar waardevolle lokale visserijsector zal onderdrukken, maar ook het aantal toeristen en uiteindelijk het algehele welzijn met 50% zal verminderen. Meer recente studies concluderen hetzelfde (CBA2020, Oduber 2020, Alberts 2021). Daarom is het cruciaal om het tij te keren naar een gezond en veerkrachtig mariene milieu waar menselijk gebruik in harmonie is met de natuur.

Hoe lossen we het probleem op?

Om een begin te maken met het oplossen van dit probleem op nationaal niveau is het van belang dat het wordt erkend in de Arubaanse beleidsnota’s en plannen. De ernst van niet-duurzame ontwikkeling en het verlies van ecosysteemdiensten komt terug in de Beleidsnota Natuur en Milieu 2018-2021, het Economisch Beleid 2019-2021, het Nationaal Strategisch Plan 2020-2022 en de SDG-routekaart.

Daarnaast heeft Aruba in 2018 het Parke Marino Aruba uitgevaardigd, beheerd door Fundacion Parke Nacional Aruba. Aruba is momenteel bezig een nog groter deel van zijn mariene kustgebieden aan te wijzen als beschermd wetland onder de Ramsar-conventie, daarbij ondersteund door lokale ngo’s en partnerorganisaties. Wageningen Milieuonderzoek (WENR). Fundacion Parke Nacional Aruba is bezig met de afronding van haar Marine Management Plan voor implementatie, dat is samengesteld met behulp van waardevolle input van meer dan 60 verschillende lokale belanghebbenden. Alle activiteiten die in het kader van het huidige project worden uitgevoerd, vinden plaats in door FPNA beheerde aangewezen natuurgebieden. Ten slotte wordt verwacht dat het lopende “Turning the Tide”-project het gebrek aan menselijke capaciteit en financiële middelen zal aanpakken door de uitvoering van een langdurig duurzaam gezamenlijk veldimplementatieproject dat zal worden voortgezet tot ver na de afronding van het project in april 2024.

Wat houdt het project in?

“Turning the Tide” zal naar verwachting bijdragen aan het herstel en behoud van een gezond en veerkrachtig mariene kustmilieu voor Aruba, waarin de inheemse mariene biodiversiteit gedijt, terwijl de ecosysteemdiensten bijdragen aan het welzijn van toekomstige generaties op het eiland. Het fonds van 713.000 euro dat is toegewezen voor de uitvoering van dit project, zal het volgende dekken:

Herstel van koraalriffen: het koraalecosysteem van Aruba is in een dubbele negatieve spiraal terechtgekomen. Door het verdwijnen van de steenachtige en vertakkende koralen is de driedimensionale structuur verdwenen. Dit leidt tot een verhoogde kwetsbaarheid voor erosie, wat nog meer koraalverlies en verlies van schoon hard substraat voor koraalzetting veroorzaakt. Daarnaast zorgt de achteruitgang van steenkoralen ervoor dat de functie van schuilplaats en kraamkamer voor belangrijke plantenetende soorten zoals vissen en zee-egels verdwijnt door het ontbreken van geschikte beschutting. Grazende plantenetende soorten zijn uitermate belangrijk voor de gezondheid van koralen op Aruba omdat ze overgroei van de koralen door algen voorkomen. Het proefproject zal zich richten op actieve interventies door kunstmatige riffen te plaatsen op 3 verschillende zeebodemlocaties in het Parke Marino Aruba. De kunstmatige riffen zullen de driedimensionale structuur nabootsen. Als deze structuren aanwezig zijn, kunnen belangrijke plantenetende soorten na verloop van tijd worden hersteld, kunnen macroalgen intensiever worden begraasd en kan nieuw koraal zich op het rif herstellen. Om de vestiging van koralen op de kunstmatige structuren een duwtje in de rug te geven, zal het project actief koraalfragmenten (Elkhorn- en Staghorn-koralen) planten op de riffen.

Herstel van mangrovebossen: de mangrovebossen van Aruba hebben ook een negatieve spiraal doorgemaakt, veroorzaakt door sedimentatie. Dit veroorzaakt een vermindering van de waterdiepte en het oppervlak, wat op zijn beurt de sterfte van mangroven veroorzaakt en de viskwekerijfunctie vernietigt. Met het proefproject zal de bouw van sedimentvallen de instroom van sedimenten verminderen, terwijl de heropening van mangrovekanalen de stroom van schoon water zal verbeteren, waardoor het ecologisch herstel van de mangrove wordt bevorderd. Spaans Lagoen is een van de doellocaties voor mangroveherstel in het kader van het huidige project. Het Milieueffectrapport (MER) betreffende de (verzande) mangroven in Spaans Lagoen en de beheeradviezen zullen als uitgangspunt dienen voor het ontgraven van ingesloten sediment op deze locatie. De heropening van kanalen zal zich concentreren op het dichte mangrovebos van Isla di Oro vanwege zijn kinderkamerfunctie direct grenzend aan de zee.

Bewustzijnsopbouw: “Turning the Tide” heeft tot doel het bewustzijn te vergroten over de staat van instandhouding van en trends in de mariene leefgebieden en ecosysteemdiensten. Daarnaast wil het communiceren hoe deze kunnen worden hersteld en wat de impact zou zijn op de lokale gemeenschap. De gewenste impact is vooral om het bewustzijn te vergroten dat een gezond mariene leefgebied niet alleen essentieel is voor de biodiversiteit, maar ook voor de lokale economie en het welzijn.

“Turning the Tide” en Parke Marino Aruba

MPA Sero Colorado. Foto: FPNA

Parke Marino Aruba wordt beheerd door Fundacion Parke Nacional Aruba en bestaat uit vier Marine Protected Areas (MPA), namelijk MPA Arikok, Sero Colorado, Mangel Halto en Oranjestad. De beschermde mariene gebieden herbergen een waardevolle biodiversiteit, waaronder veel inheemse soorten, bijna alle mangroven van het eiland, stukjes zeegras, koraalriffen, rifeilandjes voor het fokken van sterns, en kraam- en eetgebieden voor dolfijnen, schildpadden en haaien.

Het afgelopen jaar heeft FPNA gewerkt aan haar Marine Management Plan, dat naar verwachting later dit jaar zal worden geïmplementeerd. De input van belanghebbenden verzameld tijdens de workshop “SWOT-analysis” in 2021 en de meest recente workshop “Bestemming en Regelgeving” is cruciaal geweest bij de planning van dit proefproject. Als resultaat van de workshops identificeerde de input van belanghebbenden zes instandhoudingsdoelen die de focus zullen zijn voor Parke Marino Aruba, met Coral Ecosystem, Reef Fish en Mangrove Ecosystem als topprioriteiten – die allemaal focuspunten zijn binnen het project “Turning the Tide” . De inbreng van belanghebbenden zal ook bijdragen aan de selectie van de meest geschikte locaties voor de plaatsing van de kunstmatige rifstructuren.

De ontwikkeling van het project “Turning the Tide” zal gedurende de projectduur van 15 maanden extern worden gedeeld en zal eindigen met de publicatie van een korte documentaire. Ga voor meer informatie over RESEMBID naar



Published in BioNews 64


Back to search results